PROGRAM
WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNY

SZKOŁY PODSTAWOWEJ

IM. JANUSZA KORCZAKA W BRODACH
NA ROK SZKOLNY 2026/2027

SPIS TREŚCI

I Wprowadzenie

II Podstawa prawna

III Diagnoza środowiska szkolnego

IV Założenia programu

V Misja, wizja i wartości szkoły

VI Model absolwenta

VII Cele programu

VIII Kierunki realizacji polityki oświatowej 2026/2027 w programie

IX Strategie i formy realizacji

X Szczegółowy plan działań

XI Harmonogram działań

XII Zadania podmiotów realizujących program

XIII Współpraca z rodzicami i instytucjami

XIV Zasady reagowania i interwencji

XV Monitorowanie i ewaluacja

XVI Przewidywane efekty

XVII Postanowienia końcowe

I WPROWADZENIE

Program Wychowawczo-Profilaktyczny Szkoły Podstawowej im. Janusza Korczaka w Brodach stanowi podstawę planowania i realizacji działań wychowawczych i profilaktycznych w roku szkolnym 2026/2027. Wychowanie rozumiane jest jako wspieranie ucznia w osiąganiu dojrzałości w sferze fizycznej, psychicznej, intelektualnej, społecznej i aksjologicznej. Profilaktyka uzupełnia proces wychowania przez wzmacnianie czynników chroniących oraz ograniczanie czynników ryzyka.

Program opiera się na współpracy uczniów, rodziców, nauczycieli, specjalistów i pracowników szkoły. Respektuje pierwszoplanową rolę rodziny w wychowaniu dziecka, prawa dziecka oraz wartości wynikające z dorobku patrona szkoły – Janusza Korczaka: szacunek dla godności dziecka, dialog, odpowiedzialność, empatię, samorządność i podmiotowe traktowanie ucznia.

Treści programu są spójne z zadaniami szkoły wynikającymi z podstawy programowej, Statutu Szkoły, Standardów Ochrony Małoletnich oraz z podstawowymi kierunkami realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027.

Charakter działań

1. działania wychowawcze – wspierające rozwój ucznia ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, a także rozwijające jego odpowiedzialność moralną, obywatelską i poznawczą;
2. działania edukacyjne – rozwijające wiedzę, umiejętności psychospołeczne, kompetencje zdrowotne, cyfrowe i obywatelskie;
3. działania informacyjne – dostarczające uczniom, rodzicom i pracownikom rzetelnych informacji o zagrożeniach, sposobach ochrony i możliwościach uzyskania pomocy;
4. działania profilaktyczne – wzmacniające czynniki chroniące i ograniczające czynniki ryzyka;
5. działania interwencyjne – podejmowane po rozpoznaniu przemocy, kryzysu, zagrożenia zdrowia lub innych poważnych trudności.

II PODSTAWA PRAWNA

Program opracowano z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego, w szczególności:

• Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;
• Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.;
• ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w szczególności art. 26, art. 84 oraz przepisów określających zadania szkoły;
• ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty;
• ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela;
• ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;
• ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi;
• ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych;
• ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego;
• ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, w zakresie standardów ochrony małoletnich;
• rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym;
• przepisów określających podstawy programowe obowiązujące w klasach nieobjętych jeszcze wdrażaniem podstawy programowej z 2026 r.;
• przepisów w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
• przepisów w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego;
• przepisów w sprawie doradztwa zawodowego;
• przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach;
• przepisów dotyczących oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów;
• podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027;
• założeń Reformy26 „Kompas Jutra”;
• statutu szkoły, standardów ochrony małoletnich, wyników nadzoru pedagogicznego oraz corocznej diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, czynników chroniących i czynników ryzyka występujących w środowisku szkolnym.

III DIAGNOZA ŚRODOWISKA SZKOLNEGO

Program opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, w tym rozpoznanych czynników chroniących i czynników ryzyka występujących w środowisku szkolnym. Diagnoza nie musi przyjmować formy ankiety; może opierać się również na obserwacjach, rozmowach, analizie dokumentacji, frekwencji, zachowania, zdarzeń wychowawczych, wniosków nauczycieli i specjalistów oraz informacjach przekazywanych przez rodziców i uczniów.

1. Stałe rozpoznawanie potrzeb uczniów

rozpoznanie potrzeb rozwojowych, edukacyjnych, emocjonalnych i społecznych uczniów;

ustalenie zasobów szkoły i środowiska rodzinnego;

rozpoznanie czynników chroniących i czynników ryzyka;

ocena poczucia bezpieczeństwa i jakości relacji;

rozpoznanie skali przemocy rówieśniczej, cyberprzemocy i zachowań ryzykownych;

ocena sposobów korzystania przez uczniów z urządzeń cyfrowych i internetu;

rozpoznanie potrzeb w zakresie zdrowia psychicznego, edukacji zdrowotnej i aktywności fizycznej;

ustalenie potrzeb nauczycieli i rodziców w zakresie wsparcia;

ocena skuteczności działań realizowanych w poprzednim roku szkolnym.

2. Sposoby rozpoznawania potrzeb

obserwacja funkcjonowania uczniów oraz rozmowy z uczniami, rodzicami i nauczycielami;

obserwacje prowadzone podczas lekcji, przerw, zajęć świetlicowych, wyjść i wycieczek;

rozmowy indywidualne i grupowe;

analiza frekwencji, wyników nauczania i zachowania;

analiza dokumentacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej, opinii i orzeczeń;

analiza zgłoszeń, interwencji, wypadków i naruszeń zasad bezpieczeństwa;

wnioski z nadzoru pedagogicznego;

informacje od samorządu uczniowskiego i rady rodziców;

informacje pozyskane od instytucji współpracujących ze szkołą.

3. Uniwersalne obszary wymagające stałej uwagi szkoły

Do stałych obszarów pracy należą: bezpieczeństwo i relacje rówieśnicze, zdrowie psychiczne, rozwój emocjonalny, rozwój duchowy i aksjologiczny, aktywność fizyczna, higiena cyfrowa, profilaktyka uzależnień behawioralnych, wsparcie edukacyjne, współpraca z rodzicami, postawy obywatelskie oraz przygotowanie do świadomych wyborów edukacyjno-zawodowych.

4. Czynniki wspierające prawidłowy rozwój uczniów

Szkoła wzmacnia przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa i przynależności, dobre relacje z dorosłymi i rówieśnikami, jasno określone zasady, dostępność pomocy, rozwijanie zainteresowań, aktywność fizyczną, sprawczość uczniów, konstruktywną informację zwrotną oraz spójną współpracę z rodzicami. Jednocześnie monitoruje trudności emocjonalne, konflikty, przemoc rówieśniczą, cyberprzemoc, nadmierne korzystanie z ekranów, absencję, spadek motywacji i inne sygnały mogące wskazywać na potrzebę wsparcia.

IV ZAŁOŻENIA PROGRAMU

• Bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne jest warunkiem skutecznego uczenia się.
• Wysokie wymagania powinny być jasne, osiągalne i powiązane z adekwatnym wsparciem.
• Każdy uczeń ma prawo do poszanowania godności, sprawiedliwego traktowania i pomocy odpowiedniej do rozpoznanych potrzeb.
• Wychowanie jest wspólnym zadaniem szkoły i rodziny, a działania podejmowane wobec ucznia powinny być możliwie spójne.
• Profilaktyka rozpoczyna się od budowania relacji, poczucia przynależności, sprawczości, zainteresowań i umiejętności proszenia o pomoc.
• Uczniowie powinni uczestniczyć w tworzeniu zasad, planowaniu wybranych działań i ocenianiu ich efektów w zakresie odpowiednim do wieku.
• Technologia ma wspierać edukację, lecz nie może zastępować relacji, ruchu, odpoczynku, kontaktu z kulturą i aktywności poza ekranem.
• Działania szkoły są planowane na podstawie danych, monitorowane i modyfikowane w zależności od ich skuteczności.

V MISJA, WIZJA I WARTOŚCI SZKOŁY

Misja

Szkoła tworzy środowisko, które stawia uczniom czytelne wymagania, wspiera ich w pokonywaniu trudności i zapewnia warunki do rozwoju wiedzy, kompetencji, samodzielności, odpowiedzialności oraz dobrostanu. Przygotowuje uczniów do świadomego uczestnictwa w życiu społecznym, obywatelskim, zdrowotnym, zawodowym i cyfrowym.

Wizja

Szkoła jest wspólnotą uczącą się, opartą na szacunku, odpowiedzialności, współpracy i dialogu. Uczeń otrzymuje konstruktywną informację zwrotną, ma możliwość uczenia się poprzez działanie, doświadczenie i projekty, a jego potrzeby są rozpoznawane w codziennym środowisku szkolnym.

Wartości

Godność człowieka, bezpieczeństwo, szacunek, odpowiedzialność, uczciwość, prawda, dobro, sprawiedliwość, empatia, współpraca, solidarność, patriotyzm, zdrowie, wiedza, samodzielność, odwaga, pracowitość, troska o środowisko i odpowiedzialność cyfrowa.

VI MODEL ABSOLWENTA

Absolwent szkoły, odpowiednio do wieku i etapu rozwoju:

rozumie swoje prawa i obowiązki oraz ponosi odpowiedzialność za podejmowane decyzje;

potrafi rozpoznawać emocje, komunikować potrzeby i korzystać z konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze stresem;

buduje relacje oparte na szacunku, współpracuje i rozwiązuje konflikty bez przemocy;

reaguje na krzywdzenie i wie, gdzie uzyskać pomoc;

zna symbole narodowe, szanuje dziedzictwo kulturowe i angażuje się w działania na rzecz wspólnoty;

dba o zdrowie, aktywność fizyczną, sen, odpoczynek i prawidłowe nawyki;

zna zasady pierwszej pomocy i potrafi adekwatnie zareagować w sytuacji zagrożenia;

bezpiecznie korzysta z internetu, chroni prywatność i krytycznie ocenia informacje;

odpowiedzialnie korzysta z narzędzi sztucznej inteligencji, weryfikuje ich wyniki i respektuje zasady uczciwości;

zachowuje równowagę między aktywnością online i offline;

jest ciekawy świata, zadaje pytania, korzysta z informacji zwrotnej i potrafi pracować projektowo;

rozpoznaje swoje mocne strony, zainteresowania i predyspozycje oraz podejmuje coraz bardziej świadome decyzje edukacyjno-zawodowe.

VII CELE PROGRAMU

Cel główny

Wszechstronne wspieranie rozwoju ucznia ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej oraz przygotowanie go do odpowiedzialnego, bezpiecznego i świadomego funkcjonowania w życiu osobistym, społecznym, obywatelskim, zdrowotnym, edukacyjnym i cyfrowym.

Cele szczegółowe

• Tworzenie szkoły wymagającej, wspierającej i przyjaznej rozwojowi ucznia.
• Budowanie odporności psychicznej i społecznej oraz poczucia przynależności.
• Kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i prospołecznych.
• Rozwijanie odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych.
• Promowanie zdrowego stylu życia, aktywności ruchowej i odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych.
• Przygotowanie uczniów do udzielania pierwszej pomocy.
• Promowanie higieny cyfrowej, aktywności offline oraz bezpiecznego poruszania się w sieci.
• Rozwijanie krytycznego myślenia i odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji.
• Rozpoznawanie potrzeb uczniów poprzez ocenę ich funkcjonowania w środowisku szkolnym.
• Zapewnienie spójnej i skutecznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej we współpracy z rodzicami.
• Profilaktyka uzależnień behawioralnych, przemocy rówieśniczej i cyberprzemocy.
• Wspieranie zdrowia psychicznego oraz udzielanie pomocy w kryzysach.
• Wspieranie świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych i upowszechnianie oferty kształcenia zawodowego.
• Rozwijanie ciekawości poznawczej poprzez pracę projektową, interdyscyplinarną i doświadczenia edukacyjne.
• Upowszechnianie oceniania kształtującego, samooceny i konstruktywnej informacji zwrotnej.

VIII KIERUNKI POLITYKI OŚWIATOWEJ 2026/2027 W PROGRAMIE

IX STRATEGIE I FORMY REALIZACJI

X SZCZEGÓŁOWY PLAN DZIAŁAŃ

1. Szkoła wymagająca, wspierająca i przyjazna

2. Odporność psychiczna i społeczna

3. Patriotyzm, obywatelskość i postawy prospołeczne

4. Bezpieczeństwo własne i innych

5. Edukacja zdrowotna i pierwsza pomoc

6. Higiena cyfrowa, sieć, AI i ZPE

7. Rozpoznawanie potrzeb i pomoc psychologiczno-pedagogiczna

8. Przeciwdziałanie przemocy i uzależnieniom behawioralnym

9. Doradztwo edukacyjno-zawodowe

10. Ciekawość, interdyscyplinarność i projekty

11. Współpraca z rodzicami

XI ZADANIA PODMIOTÓW REALIZUJĄCYCH PROGRAM

Dyrektor szkoły

zapewnia warunki organizacyjne i kadrowe do realizacji programu;

sprawuje nadzór nad realizacją i dokumentowaniem działań;

koordynuje współpracę nauczycieli, specjalistów, rodziców i instytucji;

zapewnia przestrzeganie standardów ochrony małoletnich i procedur bezpieczeństwa;

organizuje doskonalenie nauczycieli związane z Reformą26 i kierunkami polityki oświatowej.

Wychowawca klasy

rozpoznaje sytuację i potrzeby uczniów;

integruje zespół klasowy i realizuje plan pracy wychowawczej;

monitoruje relacje, frekwencję, zachowanie i dobrostan;

utrzymuje systematyczny kontakt z rodzicami;

koordynuje udzielanie uczniowi wsparcia.

Nauczyciele

realizują cele programu podczas zajęć i w codziennych sytuacjach;

stosują jasne wymagania, indywidualizację i informację zwrotną;

rozwijają ciekawość, współpracę, krytyczne myślenie i odpowiedzialność cyfrową;

reagują na sygnały przemocy, kryzysu i zagrożenia;

współpracują z wychowawcą, specjalistami i rodzicami.

Psycholog, pedagog i pedagog specjalny

prowadzą działania diagnostyczne, konsultacyjne, profilaktyczne i interwencyjne;

wspierają ocenę funkcjonowania ucznia;

udzielają pomocy uczniom, rodzicom i nauczycielom;

koordynują lub wspierają planowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

współpracują z poradniami i innymi instytucjami.

Doradca zawodowy

realizuje zadania wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego;

wspiera poznawanie siebie, zawodów i ścieżek kształcenia;

upowszechnia informacje o kształceniu zawodowym i nowych ofertach branżowych;

współpracuje z rodzicami, szkołami i pracodawcami.

Pracownicy niepedagogiczni

dbają o bezpieczeństwo i kulturę wzajemnego szacunku;

zgłaszają zauważone trudności i zagrożenia;

reagują zgodnie z procedurami i standardami ochrony małoletnich.

Rodzice

współpracują ze szkołą i przekazują informacje ważne dla funkcjonowania dziecka;

uczestniczą w konsultowaniu i ewaluacji działań szkoły;

wspierają ustalone działania i zasady;

zgłaszają niepokojące sytuacje oraz korzystają z konsultacji.

Uczniowie

przestrzegają zasad i dbają o bezpieczeństwo;

odnoszą się do innych z szacunkiem;

zgłaszają trudności i reagują na krzywdzenie;

uczestniczą w projektach, samorządności i działaniach społecznych;

podejmują odpowiedzialność za naukę, zdrowie i korzystanie z technologii.

XII WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI I INSTYTUCJAMI

Współpraca z rodzicami opiera się na partnerstwie, wzajemnym szacunku, ochronie prywatności oraz koncentracji na potrzebach dziecka. Szkoła ustala czytelne zasady kontaktu, przekazuje informacje o funkcjonowaniu ucznia i zaprasza rodziców do wspólnego planowania pomocy.

poradnia psychologiczno-pedagogiczna;

placówki ochrony zdrowia;

 centrum usług społecznych;

policja, straż pożarna i inne służby;

sąd rodzinny, kuratorzy i zespoły interdyscyplinarne;

instytucje kultury, biblioteki, organizacje społeczne i sportowe;

szkoły ponadpodstawowe, centra kształcenia zawodowego, pracodawcy i organizacje branżowe;

placówki doskonalenia nauczycieli.

XIII ZASADY REAGOWANIA I INTERWENCJI

• zapewnienie bezpieczeństwa osobom uczestniczącym w zdarzeniu;
• spokojne rozpoznanie sytuacji i wysłuchanie ucznia bez składania obietnic niemożliwych do dotrzymania;
• przekazanie informacji wychowawcy, dyrektorowi lub właściwemu specjaliście;
• udokumentowanie istotnych ustaleń zgodnie z procedurą szkoły;
• kontakt z rodzicami, o ile nie zagraża to dobru dziecka lub nie jest sprzeczne z procedurą ochrony małoletnich;
• ustalenie działań pomocowych, naprawczych lub dyscyplinujących;
• monitorowanie sytuacji i ocena skuteczności pomocy;
• zawiadomienie właściwych służb lub instytucji, gdy wymagają tego przepisy lub bezpieczeństwo dziecka.

W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy niezwłocznie udzielić pierwszej pomocy, wezwać odpowiednie służby i powiadomić dyrektora oraz rodziców. W sytuacji podejrzenia krzywdzenia dziecka stosuje się standardy ochrony małoletnich i obowiązujące w szkole procedury.

XIV MONITOROWANIE I EWALUACJA

Monitorowanie

analiza realizacji planów wychowawczych i profilaktycznych;

obserwacja funkcjonowania uczniów i klimatu szkoły;

analiza frekwencji, zachowania, zgłoszeń i interwencji;

analiza dokumentacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

rozmowy i konsultacje z uczniami, rodzicami i nauczycielami;

analiza udziału uczniów w projektach, działaniach społecznych i aktywnościach zdrowotnych.

Ewaluacja końcowa

Ewaluację przeprowadza się pod koniec roku szkolnego. Jej celem jest ustalenie, które działania przyniosły oczekiwane rezultaty, które wymagają kontynuacji, a które należy zmienić. Wnioski z ewaluacji wykorzystuje się podczas planowania pracy wychowawczej i profilaktycznej na kolejny rok.

XV PRZEWIDYWANE EFEKTY

wzrost poczucia bezpieczeństwa i przynależności do szkoły;

lepsze rozpoznawanie emocji i korzystanie z dostępnego wsparcia;

ograniczenie zachowań przemocowych i szybsze reagowanie na krzywdzenie;

większa odpowiedzialność za zdrowie, ruch, sen i odpoczynek;

wzrost umiejętności udzielania pierwszej pomocy;

bardziej świadome korzystanie z internetu i narzędzi AI;

większa aktywność offline;

skuteczniejsze rozpoznawanie potrzeb i indywidualizacja wsparcia;

większa aktywność społeczna, obywatelska i projektowa uczniów;

lepsza współpraca szkoły z rodzicami;

bardziej świadome decyzje edukacyjno-zawodowe uczniów.

XVI POSTANOWIENIA KOŃCOWE

• Program jest realizowany przez całą społeczność szkolną.
• Szczegółowe działania są ujmowane w planach wychowawców, nauczycieli, specjalistów, samorządu uczniowskiego i innych zespołów.
• Program pozostaje spójny ze statutem szkoły, standardami ochrony małoletnich, szkolnym zestawem programów nauczania, podstawą programową, planem pracy szkoły oraz planem nadzoru pedagogicznego.
• Program może być modyfikowany w ciągu roku na podstawie bieżących potrzeb społeczności szkolnej, monitoringu, ewaluacji lub zmian prawa.
• Wnioski z realizacji programu wykorzystuje się przy planowaniu pracy w kolejnym roku szkolnym.